مطالبه مهریه در 1405؛ ماجرای 14 سکه به کجا رسید و از کجا به بعد وکیل لازم است؟


خبر «مهریه ۱۴ سکه شد» در ماههای اخیر بارها دستبهدست شده، اما تا امروز به قانون تبدیل نشده است. مجلس طرح مربوط را اول شهریور ۱۴۰۵ تصویب کرد و شورای نگهبان ۳۱ شهریور، محدود کردن ضمانت اجرای مهریه به ۱۴ سکه را خلاف شرع دانست و مصوبه را به مجلس بازگرداند.
پس مطالبه مهریه هنوز طبق قانون فعلی انجام میشود. بخش زیادی از این مسیر را زوجه میتواند خودش طی کند؛ اما در چند وضعیت، از مهریههای بالا تا دعوای اعسار، مشورت با وکیل پیش از اقدام، هزینه کمتری از اشتباه دارد.
طرح «اصلاح موادی از قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و قانون مدنی» که به «طرح مهریه» مشهور شد، اول شهریور ۱۴۰۵ در مجلس تصویب شد. بر اساس این مصوبه، ضمانت اجرای پابند الکترونیکی چایگزین حبس فقط برای مهریه تا ۱۴ سکه باقی میماند و برای مبالغ بالاتر حذف میشد؛ هرچند اصل مهریه همچنان حق مالی زوجه بود.
شورای نگهبان ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ به این مصوبه ایراد گرفت. استدلال شورا این بود که در اعمال ضمانت اجرا، توانایی یا ناتوانی مالی بدهکار باید ملاک باشد و یک سقف عددی نمیتواند جای این معیار را بگیرد؛ بنابراین محدود شدن ضمانت اجرا به ۱۴ سکه، حتی برای بدهکار توانمند، خلاف شرع شناخته شد.
نتیجه عملی برای امروز: تا زمانی که مجلس ایرادها را برطرف نکند و متن نهایی تأیید و ابلاغ نشود، همان ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده اجرا میشود. طبق این ماده، وصول مهریه تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن مشمول ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی است و برای مازاد بر آن، فقط توانایی مالی زوج ملاک پرداخت است.
یک نکته را هم فراموش نکنید: عدد ۱۴ یا ۱۱۰ سکه، سقف اصل مهریه نیست. این اعداد فقط تعیین میکنند تا چه میزان، ضمانتهای اجرایی سختگیرانهتر اعمال میشود. کل مهریه همچنان قابل مطالبه است.

مهریهای که به سکه تعیین شده، ارزش خودش را حفظ میکند و همان تعداد سکه مطالبه میشود. اما مهریهای که به وجه نقد تعیین شده، طبق تبصره ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی بر اساس تغییر شاخص قیمت سالانه بانک مرکزی، از سال عقد تا زمان پرداخت، به نرخ روز محاسبه میشود.
پیش از هر اقدامی، بدانید مبلغ امروز مهریهتان چقدر است؛ هم برای تصمیم درباره مسیر و هم برای مذاکره احتمالی. محاسبهگرهای آنلاین، مثل مهریهسنج وکسانو، برآورد اولیه را در چند ثانیه میدهند. عدد نهایی را مرجع رسیدگی با آخرین شاخص اعلامی بانک مرکزی محاسبه میکند.
نوع مهریه هم مهم است. مهریه عندالمطالبه را زوجه هر زمان بخواهد میتواند مطالبه کند، اما در مهریه عندالاستطاعه، زوجه باید ابتدا توانایی مالی زوج را ثابت کند. این عبارت معمولاً در سند ازدواج قید شده است.
برای مهریهای که در سند رسمی ازدواج آمده، می توان ابتدا مطالبه از طریق اداره اجرای ثبت انجام شود. مراحل کلی چنین است:
1. مراجعه به دفترخانه ازدواج. زوجه به دفترخانهای که عقد در آن ثبت شده مراجعه میکند و درخواست صدور اجراییه میدهد.
2. ارسال پرونده به اجرای ثبت. پرونده به اداره اجرای اسناد رسمی ارسال و به زوج ابلاغ میشود.
3. شناسایی و توقیف اموال. اداره ثبت از طریق استعلام از بانکها و مراجع مختلف، اموال زوج را شناسایی و توقیف میکند.
4. گواهی برای دادگاه. اگر مالی شناسایی نشود یا اجرا به نتیجه نرسد، زوجه با گواهی اجرای ثبت به دادگاه خانواده مراجعه میکند.
مزیت این مسیر سرعت و هزینه کمتر نسبت به دادرسی کامل است. محدودیت آن این است که اداره ثبت مرجع قضایی نیست و نمیتواند حکم جلب صادر کند.
زوجه با تقدیم دادخواست به دادگاه خانواده، حکم پرداخت مهریه را میگیرد و سپس از طریق اجرای احکام دادگاه پیگیری میکند. در این مرحله، زوج در صورت عدم شناسایی اموال معمولاً دادخواست اعسار یا تقسیط میدهد و دادگاه بر اساس وضعیت مالی او، پرداخت یکجا یا قسطی را تعیین میکند.
• محاسبه مبلغ امروز مهریه نقدی و جمع کردن مدارک: سند ازدواج، کارت ملی و هر سندی از اموال زوج که در اختیار دارید.
• درخواست صدور اجراییه از دفترخانه ثبت ازدواج.
• پیگیری پرونده در اجرای ثبت، در پروندههایی که زوج اموال شناختهشده و روشنی دارد.

• مهریه بیش از ۱۱۰ سکه است و برای مازاد باید توانایی مالی زوج را ثابت کنید.
• زوج دعوای اعسار یا تقسیط داده و باید با آن مقابله کرد.
• احتمال میدهید اموال به نام دیگران منتقل شده یا پنهان مانده است.
• مطالبه مهریه همزمان با طلاق، نفقه یا حضانت پیش میرود و ترتیب اقدامها مهم است.
• مهریه شامل ملک، کالا یا مواردی است که ارزشگذاریشان محل اختلاف است.
در این وضعیتها انتخاب وکیلی که در دعاوی خانواده سابقه دارد اهمیت دارد. پیش از امضای قرارداد، پروانه وکیل را با کد ملی او در سامانه استعلام وضعیت وکیل در درگاه عدل ایران بررسی کنید.
5. اعتماد به خبرهای تأییدنشده. تصمیم گرفتن بر اساس خبر «۱۴ سکه» پیش از تأیید شورای نگهبان، میتواند مسیر را اشتباه تعیین کند.
6. توافق شفاهی. بخشش یا قسطبندی مهریه که در دفترخانه یا دادگاه ثبت نشود، بعدها به اختلاف تازه تبدیل میشود.
7. غفلت از نوع مهریه. مطالبه مهریه عندالاستطاعه بدون آماده کردن دلیل برای توانایی مالی زوج، معمولاً به نتیجه نمیرسد.
8. محاسبه نکردن نرخ روز. زوجهای که مهریه نقدی دارد و نرخ روز را نمیداند، در مذاکره و توافق موقعیت ضعیفتری دارد.
نه. مجلس طرح مربوط را اول شهریور ۱۴۰۵ تصویب کرد، اما شورای نگهبان ۳۱ شهریور آن را خلاف شرع دانست و به مجلس بازگرداند. تا تأیید و ابلاغ متن نهایی، قانون فعلی (۱۱۰ سکه) اجرا میشود.
کل مهریه قابل مطالبه است، اما برای مازاد بر ۱۱۰ سکه، توانایی مالی زوج ملاک پرداخت است و زوجه باید آن را ثابت کند؛ مثلاً با معرفی اموال زوج.
طبق تبصره ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، مهریه نقدی بر اساس نسبت شاخص قیمت سالانه بانک مرکزی در سال پرداخت به سال عقد محاسبه میشود. مهریه سکه و کالا مشمول این محاسبه نیست.
خیر. درخواست اجراییه از دفترخانه و پیگیری در اجرای ثبت یا ثبت دادخواست مطالبه مهریه و پیگیری از طریق دادگاه را زوجه میتواند خودش انجام دهد. در مهریههای بالا، دعوای اعسار و پروندههای همزمان با طلاق، مشورت با وکیل توصیه میشود.